السيد الخميني
مقدمه ناشر 6
دروس تفسير سوره حمد ، جهاد اكبر يا مبارزه با نفس ( نامه هاى اخلاقى - عرفانى ) ( موسوعة الإمام الخميني 50 ) ( فارسى )
كتاب ، مناسب حال عارف منتهى و كامل بوده و به اسرار نهفته در سوره اشاره نموده ، مىفرمايد : « سوره حمد ، جميع سلسله وجود است عيناً و علماً و تحققاً و سلوكاً و محواً و صحواً و ارشاداً و هدايتاً ؛ و اسم مظهر آن ، اسم اللَّه اعظم و مشيّت مطلقه است ؛ فهو مفتاح الكتاب ومختامه و فاتحته و ختامه ؛ چنانچه اسم اللَّه ظهور و بطون و مفتاح و مختم است : اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » . دوم ، تفسيرى كه در ضمن كتاب « آداب الصلاة » ( پايان يافته در سال 1361 ق ) نگاشتهاند و در آن با تفصيل بيشترى به شرح آيات پرداختهاند . اين تفسير نيز اگر چه داراى مشرب عرفانى است اما همانند اصل كتاب ، بيشتر به عارف مبتدى و متوسط توجه داشته و آيات را مناسب حال ايشان تفسير مىكند . ايشان در خاتمه تفسير اين سوره مىفرمايند : « بدان كه سوره مباركه « حمد » چنانچه مشتمل است به جميع مراتب وجود ، مشتمل است به جميع مراتب سلوك ، و مشتمل است - به طريق اشاره - به جميع مقاصد قرآن . . . و چون جميع مقاصد كتاب الهى برگشت به مقصد واحد كند و آن حقيقت توحيد است كه غايت همه نبوّات و نهايت مقاصد همه انبياى عظام عليهم السلام است و حقائق و سرائر توحيد در آيه مباركه بِسْمِ اللَّهِ منطوى است ؛ پس اين آيه شريفه اعظم آيات الهيه و مشتمل بر تمام مقاصد كتاب الهى است ؛ چنانچه در حديث شريف وارد است » . سوم ، مجموعه پنج جلسه درس تفسير كه در آذر و دى ماه 1358 ش در قم ضبط و تحت عنوان برنامه « با قرآن در صحنه » به صورت هفتگى از شبكه سراسرى تلويزيون جمهورى اسلامى ايران پخش گرديد . امام خمينى ( س ) بيان مىكنند : « من بنا دارم يك چند روزى ؛ در هر هفتهاى مثلًا يك روزى در يك مدّت محدودى درباره يك سوره از اول قرآن و يكى هم از